Solsikkesommar på hell

Solsikkene blømde i hagen då fuglefamilien kom attende til reiret. Det var ein heimkomst etter ein god og lang ferie på rundreise i landet, og at det hadde gått noko tid, var tydeleg på hagen. På ein måte var det godt å sjå at det som blir gjort i hagen til vanleg, faktisk gjer ein skilnad. Og endå var det ein dårleg sommar med lite varme, iallefall medan ferien varte.

Etter kvart kom heldigvis solsikkene med sine solgule andlet og lyste opp heile sommaren for oss. Det vart nok ikkje verdas høgaste, og dessutan hadde dei lagt sine tunge hovud nedover mot bakken, slitne og frostige etter den kalde sommaren. Det vart ikkje spesifisert i regelementet om oppbinding av solsikkene var lov eller ikkje, men det er klart at meir langsamtveksande solsikker med stabile innlandstilhøve vil få sterkare stenglar og rakare ryggar enn desse. Vi fuglane her oppe ventar på tilbakemelding frå andre deltakarar i solsikkekonkurransen. 

Solsikkene er, uansett høgde, fine blomar, og fugleungen elskar å bli løfta opp for å lukte på dei høgt der oppe.

Sååå store!

Heile sommaren har det flaksa fivrel rundt her i reiret, men dei let seg vanskeleg fange med kameraet. Denne viltre sommarfuglen sat såvidt stilt lenge nok for å fotografere. Fivrel, solsikker og august høyrer på ein merkelg måte saman...

Bordkort til bryllup

Det har vore ein bryllupssommar, og det gir ei varm glede å tenke på at nokon vil gifte seg og vil samle vener og familie til ein eineståande bryllupsfest. Desse bordkorta vart laga til eit bryllup med roser som tema - då eit venepar skulle gifte seg, melde ein liten fugl seg raskt frivillig for bordkortoppdrag!

Bordkorta skulle vere i ein litt gamalrosa tone og romantisk stil. Borda var pynta med enkelt oppsette roser og tynne, høge lys, elles enkel pynt med kvite skjel på ein løpar av transparent, gyldent stoff. Bordkorta vart ein liten ikkje heilt bretta konvolutt med ei gåve til kvar gjest, samt drikkebongar. Det kunne vore så mange slags gåver inni der, men her vart det ein sjokoladebit. Eit anna framlegg kunne vore ein liten pose med sommarblomefrø som gjestane kunne planta heime og hugsa bryllupet med, eit lite såpestykke, eit drops - kva som helst!

"Konvolutten" vart laga av eit stykke akvarellpapir av tjukk kvalitet, med mål 10x10 cm. I tre av hjørna vart det laga eit lite hol med spissen av ein kniv, og dei to motgåande hjørna vart samla først. Så vart det siste hjørnet med hol bretta over, slik at hola låg over kvarandre, og ein splittbinders kunne treast gjennom. For å gjere innbrettinga meir kontrollert, var det greit å streke med noko spisst tvers over hjørnet 3,5 cm opp frå spissen, sjå den innteikna linja på biletet.

Kantane på konvolutten vart ikkje bretta heilt, så den fekk ei tredimensjonal og avrunda form. Sjølve formålet med bordkortet, namnet, vart skrive på eit transparent ark, med ein kvit distanseteip som bakgrunn, og limt på eit rosa stykke papir, som igjen vart limt på konvolutten. I den ubretta spissen vart det limt på ei papirrose med ein silkebandsbit som pynt. Bordkorta låg på kuverttallerkenen, men kunne også ha stått støtta opp mot ein ståande serviett. Det vart eit romantisk uttrykk, artig å prøve ein annan stil!

Det har vore andre bryllup før. Det er to år sidan fuglebryllupet allereie, ein heil fugleunge sidan! Det var eit bryllup med sjøprøyt i sløret, så då måtte bordet pyntast med maritime detaljar i ei gammal sjøbu. Det måtte då bli tauverk, steinar og glaspynt. Kjærleiksknuten er, slik nokon seier, visstnok ein gammal måte å spørje jenta i ei av hamnene om ho ville gifte seg med sjømannen. Han trong ikkje skrive dei uvande orda, dei store nevane slo berre eit knop, to knutar som mest dansar med kvarandre, men som ikkje stod heilt saman som ein fast knute. Og om ho svara ja, ja, ho ville gifte seg med han, då stramma ho knuten og sende han attende.

Kjærleiksknop var slått rundt innbydinga, og låg langs langbordet, saman med rullesteinar og skjel langs midten av bordet, og kubbelys i staden for høge lys i stakar. Det var kvite pionar, søte margerittar og ridderspore i den mest fantastiske blåfargen ein kan tenke seg, som sjølve havet på ein verkeleg sommardag ved kysten...

Bordkorta var ein flaskepost til kvar gjest. Det var ei lita glassflaske med ein samanrulla gråpapirbit med sjølve flaskeposten, med eit dobbelt halvstikk hyssing rundt, kopla til namnelappen for å kunne fiske ut brevet. Namnelappen var tre lag papir i lyse tonar med ulik struktur og med litt avstandsteip mellom for å gjere det meir spennande. Sjølvsagt måtte det vere eit vokssegl på, med eit lite hjarte. Einaste ulempen med desse bordkorta, var at alle vart sittande og lese ei lita stund (då dei først skjøna at det var ei melding i flaskeposten...)

Hylleblomstsaft

Her er ein stakkars hyll som har levd i potte i eit par-tre år, i påvente av å finne sin plass å breie røtene ut på. Han knakk heilt saman då han ein av vintrane vart teken inn i kjellaren, det vart berre eit sørgeleg kapittel med høge, bleike spirer, men han overlevde. Og no har han fått røtene i leirjorda utanfor reiret, om ikkje ein ideell plass, så iallfall ein plass der han kan komme til krefter igjen. Og kan hende etter kvart komme i livleg blomstring.

Hylleblomar luktar fantastisk. Dei er kvite skyer av små stjerneblomar som ventar på at nokon klatrar opp og plukkar i ei korg for å lage sommarens beste drikk. Hylleblomstsaft er ein slags limonade med fantastisk blomesmak, og den heimelaga kan ikkje på noko vis samanliknast med noko ein kan kjøpe i butikken. Det tek nok ein del år før denne hyllen kan gje litervis med saft, men ein kan jo drøyme...

Som endå mindre fugl gjekk eg til nokre av naboane og spurde dei om eg kunne få plukke hylleblomar i hagen deira, mot betaling i ferdig saft. Det vart motteke med undring, men aksept. Slik trur eg det også ville vere med mange andre ting folk har i hagane sine, som dei ikkje nyttar til noko. Rips, solbær, stikkelsbær står jo berre der og ventar på at nokon skal ta seg av dei og legge dei på glas og flasker. I nabohagen her i reiret vart framlegg om plukking av rips godt motteke, og Professorens rå ripssaft kjem kanskje i andre årgang i 2013, vi får sjå. Men ripsa er ikkje modne enno.
No er det blomar som skal gje forfriskande smak til varme sommardagar.

Hylleblomstsaft 

20 store, flotte hylleblomstklasar
1 ½ l kaldt, kokt vatn
2 sitronar i tynne skiver (utan skal om dei ikkje er økologiske)
80 g vinsyre eller sitronsyre (skal safta frysast, kan ein nytte halv syremengd)
1-2 kg sukker etter smak
Alt blandast og rørast til farinen er oppløyst. Lat det heile stå kaldt i 4-5 døgn. Rør av og til,
sil gjennom eit klede og hell på flasker.
Tynnast med vatn 1:10
Frys gjerne blomane først, då får dei meir smak.

Solsikker

Det er sommar i hagen, og solsikkene strekk seg oppover langs husveggen på sørsida. Sannsynet for at dei blir verdas høgaste, er relativt lite. Men det kan framleis bli dei finaste solsikkene vi har sett!

Statistikken frå eit tidlegare innlegg vart gjort til skamme. Etter tolmodig venting, og etter at dei solsikkene som var planta djupast klarte å komme seg til overflata, viste det seg at alle frøa så nær som eitt spira. Det gir ein glimrande spiringsprosent, utan at ein sommarsløv liten fugl gidd å rekne meir på dét.

Fugleungen elskar høge blomar. Ho veit godt kva for ei solsikke som er hennar, og ho er i knivskarp kamp med storesøster om å ha den høgaste planten, medan liten fugl sin blome har bøygd heilt av og heng ut mot vest. Solsikkene veks raskt, til og med raskare enn fugleungen. Ho vart forbivakse for ei veke sidan. Men dei er enno ikkje høgare enn det fugleungen er når ho strekk armane i veret og viser kor stor ho er!

Posted with Blogsy

Ekornungar og blomstrande blåbær, med løfte om blåare tider

Blåbær er fugleungen sin favoritt over alle favorittar. Eit blåbær på kvar grautskei til kvelden gjer måltidet til ein leik. Men så langt er det mest dei kjøpte, amerikanske blåbæra som har vore aktuelle. Så no gler alle seg til bærsesongen der dei ekte bæra kjem...
Blåbærblomar er svært vakre og nette, men små og usynlege for dei som ikkje ser godt etter. Blåbæra blømer om lag på fugleungen sin fødselsdag, og det passar jo svært fint, for der er det ein fugleunge som kjem til å få blå tunge etter kvart!

Men i vinter har berrfrosten og tørken teke knekken på det gamle blåbærriset, slik at det til vår ulukke ser ut til å bli ein dårleg haust for blåbær her utanfor reiret. Noko ille måtte det vel kome av så godt vintervêr... Så vi trekk snart sørover for å søke blåare busker og gjere tungene lilla.

Då kan vi lage fuglemors blåbærpai! Den er verkeleg god, og det er først og fremst denne oppskrifta som dukkar opp i hovudet når det blir tale om marsipan. Marsipanen i botnen av paien har ei viktig oppgåve som varsam og litt anonym smakssettar, samstundes som den ikkje gjer paideigen for blaut.

Nydeleg blåbærpai med marsipan
150 g smør
1 dl sukker
1 egg
½ kryddermål bakepulver
3 ½ dl kveitemjøl
300 g blåbær (eller halvt om halvt med blå- og bringebær, det blir veldig godt)
50 g marsipan
2 ss sukker
2 ts potetmjøl
Bland saman deigen. Set omnen på 200°. Kjevle ut eit tynt dekke av om lag 50 g marsipan og
legg over deigen i botnen av ei lita form. Strø over rikeleg med bringebær og blåbær, om lag
300 g. Strø over ei blanding av potetmjøl og sukker, og lag eit gitter over paien om det
framleis er noko av den gode mørdeigen att. Steik kaka nedst i omnen i 25-30 minutt, og
server med is eller krem.

Dammen ligg aude og attgrodd. Froskane som la egg i dammen er borte. Eller, frå tid til anna dukkar dei opp, ein morgon låg det ein død ein i kjøkkenhagen, halvspist. Det første eg tenkte var; den rota såg ut som ein frosk! Ein annan dag hoppa det ein kjempefrosk rundt på plenen, og til og med opp på plattingen då eg jaga han med kameraet (utan å få han på skothald). Slik sett er alle her på jakt etter kvarandre. Skogverda og naturen er brutal, og ein treff både livet og døden nærare her enn mange andre stader.

Det er lite liv i dammen no, og det er ikkje så mange rumpetroll som ein skulle trudd utfrå mengda egg som vart plassert her tidlegare. Og vi har ein hovudmistenkt... Fleire kveldar på rad såg vi stokkender som landa på vatnet, og desse sat nett der det var mest egg. Etter eit raskt søk på nettet, kom det fram at ender kan ta til seg protein i form av froskeegg og småfroskar tidleg i sesongen når proteinlagra til fuglane er på sitt tommaste.

Dette er to andre som er på jakt, Japp og Smil, dei to svoltne ekornungane utanfor reiret her. Det er ikkje alltid så lett å sjå forskjell på ekorn, men desse er temmeleg ulike i pelsen. Det verkar som den raude Smil er litt meir svolten enn broren, for ho er stadig innom og leiter. Dei kjem svært nær innpå oss, i dag sat vi berre tre meter unna medan ho freista å tømme siste resten av fuglematen i syrinbusken. Men no er jammen meg fuglematinga over for vintersesongen, no er det mykje godt å finne i skogen som ekornungane heller bør lære seg å ete.

Men dei er hjarteleg velkomne attende til vinteren! Kanskje dei kan få seg ei ekornkasse til neste år?

Markens grøde - gulerøtter og poteter i kjøkkenhagen

Så mangt rart kan krype fram frå den mørke muld. Hausten 2011 kom denne Isak Sellanrå til meg ut frå ein mjølkekartong med sådde gulerøtter. Splitter naken! 

"Isak med jærnskjegget og den altfor rotvoksede krop, han var som en gruelig kvernkall" (Knut Hamsun, Markens grøde)

I år vart gulerøttene både sådd på friland og i store potter i den varme kroken på verandaen. Å dyrke gulerøtter i mjølkekartongar er også veldig fint, det går litt meir jord (får berre plass til 1-2 gulerøtter i kvar kartong), og å ha ei mengde falma mjølkekartongar ståande utanfor gir eit litt uryddig inntrykk etter kvart. Men det funkar veldig bra å så inne med plast over (td ein brødpose tredd nedover kvar mjølkekartong), og så sette mjølkekartongane ut når det blir varmt nok til det. Eg har prøvd å flytte innhaldet over i jorda ute etter nokre veker med innespiring, men det kan fort gå veldig dårleg. Nokon eg har snakka med meiner dei får det til fint, men eg let dei heller stå i ro. Men truleg kan ein få fleire Isak-liknande figurar og merkelege former dersom ein manipulerar meir med dei unge røtene.

Så i år er det store, mørkfarga potter (som samlar mykje solvarme tidleg), med plass til 6-12 gulerøtter i kvar, og to rekker med gulerøtter i kjøkkenhagen.

Små spirer på rekke og rad

Gulerøtter , gulerøtter og graslauk, og små spirer av ringblom

Dei travle tidene i kjøkkenhagen er til dels over. Potetene skulle helst i jorda før nasjonaldagen, men gulerøtter skulle ha si seng til å frilandsåast etter kvart, og avleggarar av ein jordbærart måtte livreddast frå den tørre og inneklemde pottedøden. Meir avansert vart ikkje kjøkkenhagen i år.

Men kjøkkenhage - det første problemet med den var at vi hadde jo ingen enno. Vi hadde ein humpete plen der det tidlegare har stått ei rekke bjørketre - og difor inneheldt ein del tæger. Dei små bjørkerøtene er utruleg seige og tydelegvis motstandige mot nedbryting. Det gode med det var at jorda vart godt rufsa rundt i allereie ved dragkampen med røtene. Så var det steinplukking av den rustbrune skifersteinen som er i grunnen, og deretter påfylling av ny jord og innblanding av rik, eigenprodusert kompost frå dunken bak huset. Det tok sine kveldar å få det ferdig, men utearbeid med skitne hender gjer berre godt.

Dessutan var fugleungen ein trufast hjelpar og ivrig organisator av torvtufsene frå den tidlegare plenen, no kjøkkenhagen, her i skogkanten.

Konsentrert fugleunge godt i gang med sortering og stabling av torvtufsane

I starten ein snill hjelpar, etter kvart litt for ivrig lukar av blomar og spirer, men det viktigaste må vere at Fugleungen likar å jobbe med jorda og blomane. Ho legg nasa ned mot fiolane i krukka og luktar på sommaren. Men medan hennar vakne auge er opne, må ein IKKJE plukke bort avblomstra blomar for betre blomstring, og heller ikkje luke i gulerotrekkene - ho blir så freista til å gjere det same, og tek til seg ein neve stemorsblomar eller dei finaste attståande gulerotspirene, med ei fart og ein presisjon som mange skulle ønskt å ha. Ho siktar rett mot dei flottaste blomane og dei mest levedyktige gulerotspirene og dreg dei triumferande høgt opp i lufta. "Sje deR", seier ho med skarre-r'en sin.

Kjøkkenhagen er ein liten start, nokre meter med poteter, gulerøter og ein mellombels opphaldsstad for nokre jordbærplantar. Det blir ikkje mykje, men det blir sikkert godt!

Halvparten av potetene har dykka ned i jorddjupet, medan gulerotfrøa ligg verna under kvitt dekke

Potetene vart kjøpt inn som settepoteter, men heimespira poteter som har fått groer i kjøleskåpet går like fint å sette ut. Det er ikkje lov å grave opp spirene eller potetene for å sjå kor langt dei har kome, men det kan vere vrient å la vere...
Denne poteta, som kallast potetmor, gjer seg klar til å bli nett det, mor til ei potet på kvar tynne tråd som heng ut. Frå setting til dette biletet vart teke, tok det om lag ei veke, så ting hender raskt!

Den kommande potetmora til eit kull med nypoteter

Nokre varme maidagar gjorde godt for det som allereie var i jorda, og potetene sette inn ein spurtvekst der ein frå dag til dag ser skilnadar. Dette blir spennande...

Det veks og gror!

Humla suser og fivrelet flaksar, ferien er over på ganske få straksar

Det har vore mange fivrel innom i buskene allereie i sommar, og dei arbeider saman med humlene utrøyttelege mot det mål å lage ein rik haust med frø, frukt og bær til alle som vil ha.
Men å fange eit fivrel på film er som å fotografere vinden, kanskje vanskelegare, for vinden held stort sett fram å blåse i same retningen. Men fivrel er små blomar som flyg viltert og ustyrleg gjennom luft. Men dei vil vel heller ikkje bli fanga, dei vil vere slik dei alltid har vore. Dei er som melodiar spela på ei sølvfløyte, hoppande hit og dit. Men stundom set dei seg og kviler, strekker vengene i sollyset, og då må ein vere der og ta dei bileta ein skal. Det kjem til å bli mange bomskot før dei verkelege sommarfuglbileta dukkar opp på desse sidene...

Humlene er meir heimslege, stødige og tunge i enden. Dei summar når dei kjem, dei summar og brummar til arbeidet, men dei gjer jobben. Humlene skal ein sette pris på, for dei held hjula i naturen i gang med ein låg brummelyd.

Blomane lever farleg i hagen her. Ei lita hand er styggeleg snar til å plukke og like snar til å kaste frå seg att. Rabarbra er også i faresonen. Fugleungen smakar på kvar og ein av rabarbrastilkane, før ho freistar å sette dei fint på plass der dei stod. Enkelte delar av konseptet med plantar har ho definitivt ikkje fått med seg.

Merkeleg nok var det  i denne solveggen fugleungen og liten fugl sat i snøen på reinsdyrskinn i vinter. No er det midtsommar og herleg vekst og lukt av alt som gror. Mygg og knott er det også rikeleg av, så lufta er full av så mykje for tida...